Najważniejsze daty z dziejów Budachowa (dawniej Baudach), od pierwszej wzmianki w XIV wieku do dziś. Daty, które źródła podają różnie, oznaczamy jako „data sporna”, a informacje przekazane tylko przez późniejszą tradycję jako „podanie”. Więcej o początkach wsi przeczytasz w artykule Budachów ma ponad 700 lat, a o ludziach związanych z wsią na stronie Postacie.
Przejdź do epoki: Średniowiecze · Czasy nowożytne · Wiek XIX i pierwsza połowa XX · Po 1945 roku
Średniowiecze
do 1500 · 4 wydarzenia
01 1304 lub 1309 data sporna
Pierwsza wzmianka
Urząd Gminy Bytnica podaje rok 1304. Niemieckie opracowania regionalne wskazują 1309 rok i dokument biskupa lubuskiego, w którym wieś, zapisana jako Budechow, występuje jako własność biskupstwa poznańskiego.
02 1 XI 1405 podanie
Pierwszy kościół
Według zapisu przytoczonego w XIX-wiecznej kronice wsi w tym dniu poświęcono pierwszy, drewniany kościół w Budachowie.
03 XV w.
Siedziba dworska
Historycy przyjmują, że w tym czasie we wsi istniała już siedziba dworska, poprzedniczka późniejszego dworu.
04 ok. 1500
Lenno rodu Dohna
Budachów należy jako lenno do rodu von Donyn (Dona), późniejszych hrabiów zu Dohna.
Czasy nowożytne
1500–1800 · 13 wydarzeń
01 1565
Pani von Baudach
Źródła wymieniają majątek jako lenno pani von Baudach, noszącej nazwisko od nazwy wsi.
02 1583
Pierwszy z Löbenów
Właścicielem jest Siegmund von Löben.
03 1602–1618
Dwóch dziedziców
Wieś dzielą Zacharias von Löben, do którego należy główna część majątku, i Melchior von Grüneberg.
04 1618–1648
Wojna trzydziestoletnia
Wojna, która przetoczyła się przez Ziemię Krośnieńską, mocno niszczy wieś.
05 16 VII 1630
Pannwitzowie w Budachowie
George Abraham von Grüneberg sprzedaje majątek Antonowi Starszemu von Pannwitz. Ród Pannwitzów gospodaruje tu przez ponad sto lat.
06 1718/19
Dwadzieścia gospodarstw
Spis notuje we wsi 20 gospodarzy i 8 ogrodników.
07 1740
Koniec Pannwitzów
Umiera bezżenny Friedrich von Pannwitz. Zadłużony majątek przechodzi na jego siostrę, panią von Stosch, która sprzedaje go Karlowi Friedrichowi Scholzowi.
08 1759
Rosjanie w kościele
W czasie wojny siedmioletniej wojska rosyjskie plądrują kościół i niszczą groby w krypcie.
09 VIII 1781
Rozbiórka starego kościoła
Rozebrano drewniany kościół, a 28 sierpnia położono kamień węgielny pod nową, murowaną świątynię.
10 1782–1785 data sporna
Nowy kościół
Z fundacji Karla Friedricha Scholza powstaje barokowy kościół, dziś pod wezwaniem św. Józefa. Część źródeł podaje lata 1782–1784, a kronika wsi wymienia poświęcenie 21 września 1783 roku.
11 1789
Ołtarz ambonowy i nowy dziedzic
Kościelny Johann Gottlieb Lindner wykonuje ołtarz ambonowy. W tym samym roku umiera Scholz, a majątek przejmuje jego zięć Carl Friedrich von Ludwig.
12 ok. 1795
Wieża winiarska
Na winnym wzgórzu w parku powstaje szachulcowy pawilon z prasą do wina. Według niemieckiej kroniki zbudował go von Ludwig.
13 1800
Majątek za 45 000 talarów
Dobra kupuje Pletz von der Groeben.
Wiek XIX i pierwsza połowa XX
1800–1945 · 13 wydarzeń
01 1806
400 mieszkańców
We wsi żyje 400 osób w 57 domostwach. 23 grudnia obowiązki nauczyciela i kantora obejmuje Friedrich Gottlieb Klaunig, późniejszy kronikarz wsi.
02 1810
Zastrowowie
Majątek kupuje Friedrich Wilhelm von Zastrow za 75 000 talarów. W 1830 roku dziedziczy go syn Otto.
03 8 III 1822
Burza zrzuca wieżę
Wichura przewraca wieżę kościoła na dach. Rok później odbudowuje ją cieśla Hans Zerbe.
04 XII 1838
Endellowie
Otto von Zastrow sprzedaje majątek radcy rejencyjnemu Eduardowi Endellowi.
05 1844
Cegielnia i smolarnia
W Budachowie mieszka 541 osób w 69 domach. Działają cegielnia oraz piec do wypalania smoły w przysiółku Hinterbuden.
06 1872–1874
Kolej
Powstaje linia kolejowa z Rzepina do Czerwieńska, część połączenia Wrocław–Szczecin. Stacja w Budachowie powstaje dzięki staraniom Wilhelma Fourniera.
07 1879–1914
Wielki majątek
Dobra rosną z 1642 ha w 1879 roku do 2155 ha w 1914 roku. Należą do nich folwarki w Skrzywiniu i Łasiczynie.
08 9 XII 1902
Śmierć Wilhelma Fourniera
Po śmierci właściciela majątkiem przez 25 lat kieruje wdowa Rose Fournier, wspierana przez zięcia, generała Viktora Dallmera.
09 VIII 1926
Nowy dzwon
Do kościoła trafia dzwon z odlewni Franz Schilling Söhne w Apoldzie, w miejsce oddanego w czasie I wojny światowej.
10 29 IV 1927
Podział majątku
Umiera Rose Fournier. Po podziale spadku główny majątek przypada rodzinie Dallmerów, a mniejszy, z folwarkiem w Łasiczynie, Elisabeth Geisler.
11 1939
630 mieszkańców
Ostatni przedwojenny spis notuje 630 mieszkańców i 189 gospodarstw domowych.
12 1 II 1945
Front
Do wsi wkracza Armia Czerwona. Płoną pierwsze domy. Pod koniec wojny spłonął też niemal cały dwór.
13 10 II 1945
Wypędzenie
Niemieccy mieszkańcy muszą opuścić wieś. Część wraca w maju, ale latem 1945 roku zostają ostatecznie wysiedleni.
Po 1945 roku
1945–dziś · 11 wydarzeń
01 1945
Nowi mieszkańcy
Budachów znajduje się w granicach Polski i zostaje zasiedlony przez polskich osadników. Wieś wchodzi w skład gminy Bytnica, a kościół zostaje przystosowany do liturgii katolickiej.
02 lata 50.
Odbudowa dworu
Spalony dwór zostaje odbudowany.
03 5 X 1954
Gromada Budachów
Wojewódzka Rada Narodowa w Zielonej Górze tworzy gromadę z siedzibą w Budachowie, obejmującą Budachów, Dobrosułów i Drzewicę.
04 1 VII 1968
Koniec gromady
Wchodzi w życie uchwała z 26 kwietnia 1968 roku znosząca gromadę. Jej obszar przyłączono do gromady Bytnica.
05 1 I 1973
Sołectwo
Budachów staje się sołectwem odtworzonej gminy Bytnica.
06 1975
Województwo zielonogórskie
Po reformie administracyjnej wieś należy do województwa zielonogórskiego.
07 1979
Wieża winiarska jedzie do Ochli
Pawilon z winnego wzgórza zostaje przeniesiony do Muzeum Etnograficznego w Ochli koło Zielonej Góry, gdzie można go oglądać do dziś.
08 lata 80.
Ruina dworu
Opuszczony dwór niszczeje, aż pozostaje z niego ruina.
09 1 I 1999
Województwo lubuskie
Budachów znajduje się w województwie lubuskim i powiecie krośnieńskim.
10 2013
Dokumentacja parku
Lubuski Wojewódzki Konserwator Zabytków publikuje opracowanie o parku dworskim i wskazuje potrzebę jego rewaloryzacji.
11 co roku w czerwcu
Festyn Pierogów
W trzecią sobotę czerwca wieś zaprasza na Festyn Budachowskich Pierogów. Data pierwszego festynu nie jest nam znana.
Kalendarium jest otwarte. Jeśli masz stare zdjęcia, dokumenty albo pamiętasz, kiedy odbył się pierwszy Festyn Pierogów czy kiedy powstały Anielskie Ogrody, napisz do nas, a uzupełnimy tę stronę.